De Twin Transition gaat over de samenhangende ontwikkeling van digitalisering en duurzaamheid, waarbij beide elkaar steeds sterker beïnvloeden. Hierin duikt Lisette van Rijn-Nannenberg in haar duale PD-onderzoek. Een PD, Professional Doctorate, behoort tot een pilot van het Nederlandse hoger onderwijs. Net als een PhD leidt een PD op tot doctoraatsniveau (EQF-niveau 8). Het verschil tussen een PD en PhD? “Een PD is praktijkgerichter. Je verbindt wetenschappelijke kennis met inzichten uit de praktijk en werkt aan interventies, methoden en oplossingen die bijdragen aan concrete verandering in organisaties.” Wij spraken Lisette over haar onderzoek en haar ervaring tijdens de internationale ICT for Sustainability conferentie in Bern.
Hoe zag de weg naar je PD eruit?
"Mijn PD-onderzoek bouwt voort op mijn master aan Nyenrode, die ik afsloot met een thesis over duurzaamheid en digitalisering. Daarin ontwikkelde ik een strategisch framework om de Twin Transition te versnellen. Mijn PD-onderzoek is daarvan het logische vervolg: hoe vertaal je die strategie naar de praktijk? Uit gesprekken met bestuurders bleek namelijk dat juist daar de grootste uitdaging ligt. Zij willen digitalisering en duurzaamheid met elkaar verbinden, maar vinden het lastig die ambities om te zetten in concrete keuzes en acties.
“Digitalisering kan organisaties helpen verduurzamen, maar is zelf óók onderdeel van de duurzaamheidsopgave. De milieu-impact van de digitale sector is inmiddels vergelijkbaar met die van de luchtvaartsector. ”
“Die worsteling heeft mij gegrepen, dat je iets wil bereiken en dat het dan niet lukt. Wat me daarnaast intrigeerde is dat publieke en private organisaties elkaar nodig hebben en ook willen samenwerken, maar er in de praktijk tegenaan lopen hoe ze dat daadwerkelijk vormgeven. Daarom richt ik me nu op het operationele vervolg van mijn thesis: het overbruggen van de kloof tussen strategie en uitvoering. Daarbij werk ik samen met publieke én private partijen om te onderzoeken wat er nodig is om gezamenlijke ambities daadwerkelijk om te zetten in concrete keuzes en acties. Team Onderzoek van ODI vertelde mij over de Professional Doctorate-pilot en bracht me in contact met de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) en de Hogeschool Utrecht (HU) om een voorstel te schrijven voor een PD-onderzoek en de bijbehorende financiering vanuit Regieorgaan SIA. Een PD sluit precies aan bij wat ik wil: directe impact maken en concreet aan de slag.”
Hoe ziet je onderzoek eruit?
“Ik ontwikkel een veranderaanpak die bestuurders, CIO’s en duurzaamheidsmanagers helpt om de integratie van digitalisering en duurzaamheid daadwerkelijk vorm te geven. Denk aan een Twin Transition Operating Model en een praktische toolbox met onder andere een serious game, TechRadar en een roadmap. Een game ondersteunt bestuurders bij hun besluitvorming rondom de Twin Transition en maakt het praktisch en behapbaar. Zo weet je wat je, bij wijze van spreken, morgen al anders kunt doen.”
“Ik werk nauw samen met organisaties uit zowel de publieke als private sector. Daardoor kan ik inzichten niet alleen ontwikkelen, maar ook direct toetsen in de praktijk. Andersom helpen vraagstukken uit de praktijk mij beter begrijpen welke keuzes, interventies en organisatorische randvoorwaarden nodig zijn om digitale en duurzame doelstellingen samen te brengen. "Een voorbeeld is mijn onderzoek naar IT-hardware. Organisaties vervangen apparaten vaak op basis van vaste vervangingscycli, terwijl ze technisch nog bruikbaar zijn. Ik onderzoek hoe duurzaamheidsdoelstellingen onderdeel kunnen worden van die besluitvorming."
“Governance is key.”
Je was onlangs op een conferentie in Bern. Wat heb je daarvan geleerd?
“Mijn voorstel voor de ICT4S conferentie behoorde tot de ongeveer 30% die werd geaccepteerd voor een presentatie tijdens de conferentie. Heel spannend! Het doel van de presentatie was om feedback te krijgen op mijn onderzoeksvoorstel. Een belangrijk inzicht was dat de factoren waarmee organisaties worden geconfronteerd dynamischer zijn dan vaak wordt aangenomen. Ontwikkelingen zoals AI en geopolitieke spanningen veranderen de context waarin organisaties keuzes maken. Wat me ook opviel, is dat governance voor veel onderzoekers de grootste uitdaging blijkt. Dat heeft mij aan het denken gezet en neem ik mee in de verdere ontwikkeling van mijn onderzoek”.
“Wat me daarnaast vooral bijblijft, is hoe waardevol die open-minded en constructieve community is. Ik kreeg er zóveel energie en ben onder de indruk van wat zo’n conferentie je brengt. Echt een wereld van mogelijkheden.”
Waar ben je het meest trots op?
“Dat ik nu durf te gaan staan voor mijn eigen ideeën, in plaats van puur uitvoerend bezig te zijn. Ik heb een mening, werk aan een ontwikkeling en moet die ook overbrengen. Dat vraagt van mezelf dat ik mijn ideeën durf te delen, ze met een open blik blijf onderzoeken, anderen daarin meeneem en feedback ophaal. Vooruitkijkend wil ik graag mijn expertise in dit vakgebied verder vergroten, impact maken en zorgen dat mensen mij weten te vinden. Daar komt natuurlijk veel netwerken aan te pas. Iets wat ik vroeger vervelend vond, maar nu echt de waarde van inzie en energie van krijg!”
“Ik durf nu te staan voor mijn eigen ideeën.”
Hoe combineer je dit met je baan?
“Ik ben nu ruim een half jaar bezig en in totaal duurt het traject zes jaar. Dat komt omdat ik het duaal doe naast mijn baan als portfoliomanager bij BZK. Fulltime wilde ik niet, want ik vind het belangrijk om met mijn voeten in de praktijk te blijven staan. Het aanvraagproces kost veel tijd, maar het is het zeker waard.”
Wat is je advies voor mensen die ook met een PD willen starten?
“Zorg vooral dat je meerdere 'klanten' hebt. Denk daarbij aan organisaties die achter je staan, waar je goed mee kunt samenwerken en waar je onderzoeksresultaten daadwerkelijk kunnen landen. Partijen die er echt op zitten te wachten en voorop durven te lopen, die maken het verschil."
Contact
Liggen er I-vraagstukken bij jouw organisatie die jij graag wilt onderzoeken? Neem contact op met Sanela Hujdur van Team Onderzoek via contact@rijksorganisatieodi.nl. En wil je meer weten over de Twin Transition, dan praat Lisette van Rijn graag met je verder.