In april van dit jaar werd Nederland geteisterd door een aantal natuurbranden. En de brandweer waarschuwde voor meer branden vanwege de droogte. Bij landelijke crises zoals deze natuurbranden is de informatievoorziening en de coördinatie tussen crisispartners essentieel. Hier speelt KCR2, het Centrum voor Operationele Informatie- en Crisiscoördinatie, als onderdeel van het ministerie van J&V een belangrijke rol in. KCR2 heeft als doel om bij een bovenregionale crisis of ramp alle betrokken crisispartners tijdig te voorzien van dezelfde actuele informatie, die nodig is om de juiste afwegingen te maken.
Flexibele capaciteit door Landelijke Coördinatieteams
KRC2 is in 2025 gestart met het samenstellen van Landelijke Coördinatieteams (LCT) zodat 24/7 een tijdelijk team paraat staat ingeval van een crisis. Een LCT voert taken uit die KCR2 in geval van crises niet meer zelf kan uitvoeren. Voor flexibele capaciteit is KCR2 afhankelijk van de goodwill en betrokkenheid van andere (crisis)organisaties en de beschikbaarheid van mensen. KRC2 beheert de flexibele capaciteit, verzorgt de preparatie en opleiding van een LCT en faciliteert een team wanneer het actief is.
Gijs de Smet (rechts) en Joes Anema
Gijs de Smet van Rijksconsultants, onderdeel van Rijksorganisatie ODI, kreeg de opdracht om als projectmanager deze flexibele capaciteit verder te ontwerpen, in te richten en te implementeren binnen de organisatie, met aandacht voor strategische, organisatorische en operationele aspecten. Zijn opdracht duurde van mei 2025 tot april 2026.
Aanpak
Gijs licht toe: “In de aanpak hebben we ons, samen met de crisispartners, eerst gericht op verdere uitwerking van het concept. Welke omvang heeft zo’n team en welke rollen heb je nodig? Wat is een minimale capaciteit die je nodig hebt om het concept te kunnen laten werken? We kwamen uit op kleine en wendbare teams met een teamleider, secretaris, informatiemanager, scenariospecialist en een Liaison KCR2.
Daarna konden we ons richten op het daadwerkelijk beschikbaar krijgen en inzetbaar maken van de LCT’s. Denk daarbij aan werving & selectie en het afsluiten van contracten. Doordat het om onbezoldigde rollen gaat die slechts kunnen worden ingevuld via mensen uit het crisisnetwerk, is reguliere werving niet mogelijk en bewandel je andere paden. De motivatie van mensen om deel te nemen, is vooral gelegen in de wens een bijdrage te willen leveren aan het veiliger maken van Nederland.
Verder hebben we de werkwijze van de LCT’s met alle betrokken domeinen binnen KCR2 uitgewerkt. Dit zodanig dat als er daadwerkelijk een crisis is, het duidelijk is wat de besluitvormingslijnen zijn, welke producten van het LCT mogen worden verwacht en welke werkprocessen hierbij een rol spelen.
Ook hebben we een voorstel gemaakt en de voorbereidingen getroffen voor opleiden, trainen en oefenen. En juist bij de opleiding en training hebben we de ruimte genomen om, samen met degenen die onderdeel zijn van de LCT’s, de werkwijze verder uit te werken en te detailleren. Zo konden we gebruikmaken van de kennis en ervaring uit het werkveld en zorgden we er meteen voor dat de werkwijze ook daadwerkelijk werd gedragen door de mensen.
Ten slotte hebben we voorbereidingen getroffen om de LCT’s in beheer te kunnen nemen. Om de flexibele capaciteit in stand te houden en te beheren, hebben we acties geïnventariseerd, de prioriteiten bepaald, een planning opgesteld en de taken daadwerkelijk binnen KCR2 belegd. Op deze manier was een soepele overgang tussen project en lijn geborgd”.
Nederland is weer een stukje veiliger
Gijs: “Met de afronding van de opdracht was er voldoende capaciteit om de flexibele teams te bemensen. De eerste opleiding heeft plaatsgevonden en de staande organisatie was gereed om het vervolg aan opleiding verder uit te voeren en de flexibele capaciteit in beheer te nemen.
Met het realiseren van deze flexibele capaciteit heeft KCR2 de mogelijkheid om in geval van regio-overstijgende of landelijke crises haar coördinerende rol gestructureerd in te vullen en niet afhankelijk te zijn van goodwill en vrijwilligheid. De teams kunnen bijvoorbeeld worden ingezet bij overstromingen en elektriciteitsuitval. Recentelijk heeft de eerste inzet van een LCT al plaatsgevonden bij de grote meerdaagse natuurbranden op diverse plekken in het land. Op deze manier ondersteunt KCR2 de crisispartners, waardoor zij hun werk goed kunnen doen.”
“Het is mooi om via Rijksconsultants in verschillende omgevingen te kunnen werken en een toegevoegde waarde te kunnen hebben. Andersom geldt dat ervaring van de uitvoering van dit project in de crisiswereld, mij weer helpt bij andere opdrachten.”
De opdrachtgever aan het woord
De opdrachtgever was Joes Anema, Domeincoördinator Informatie- en Coördinatie Centrum. Joes: “De samenwerking is bijzonder prettig geweest. Met Gijs haal je een rijksconsultant binnen die niet solistisch aan het werk gaat. Hij is gedreven de opdracht binnen de kaders te halen, maar is daar eerlijk en open in als er om wat voor reden dan ook vertragingen oplopen. Hij komt van buiten, maar na een paar weken denk je dat hij integraal onderdeel is van je organisatie en geeft je absoluut niet het gevoel dat hij een externe consultant is. Ik zou Gijs zo weer terug naar binnen halen als rijksconsultant voor een volgende opdracht.”
Eerder heeft rijksconsultant Mirjam Fromberg ook een opdracht bij KCR2 gedaan. Zij is tijdelijk MT-lid geweest en betrokken geweest bij organisatieverandering. We zijn dan ook tevreden over de samenwerking met Rijksconsultants.
Meer weten?
Meer over het werk van Rijksconsultants, onderdeel van Rijksorganisatie ODI, vind je op de website of neem direct contact op via contactrijksconsultants@rijksoverheid.nl.