Op woensdag 11 maart was het feest op Kasteel Oud Poelgeest in Oegstgeest. In een statige zaal van het kasteel verzamelden deelnemers en hun directeuren zich voor een bijzonder moment: de deelnemers van de elfde lichting van het MD Atelier ontvingen hun certificaat. Plaatsvervangend secretaris-generaal ministerie van BZK, Mark de Boer reikte deze persoonlijk uit. Voor de deelnemers was dit het einde van een intensief traject en tegelijk het begin van een nieuwe fase in hun leiderschap.
Voor en door eigen mensen
Het MD Atelier startte in 2018 vanuit de behoefte van directeuren van uitvoeringsorganisaties aan een leiderschapsprogramma voor managers net onder de directieteams. Het programma helpt hen hun leiderschap te ontwikkelen, strategischer te denken en beter samen te werken over organisatiegrenzen heen. Bijzonder is dat het programma voor en door eigen mensen is ontwikkeld. De inhoud wordt steeds aangepast aan actuele vraagstukken, vaak aangedragen door directeuren.
Zo werken deelnemers aan echte organisatieopgaven en wordt leren direct verbonden met de praktijk. Zoals pSG Mark de Boer het verwoordt: ‘Goed leiderschap ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om bewuste groei en regelmatig stilstaan bij je eigen manier van leidinggeven. Met het MD Atelier werken we niet alleen aan vaardigheden, maar vooral aan de kwaliteit van ons leiderschap. De manier waarop leidinggevenden hun rol vervullen, zorgt voor inspiratie en een cultuur waarin mensen het beste uit zichzelf willen halen.’
Zelfreflectie is de rode draad
Eén van de deelnemers die haar certificaat ontving, is Josephine Kaars-Bolderman. Zij is hoofd van het Cluster Programma’s en Projecten bij het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). Daar geeft zij leiding aan een team van projectmanagers, adviseurs en projectmedewerkers die werken aan het verduurzamen van Defensievastgoed.
Josephine werkt inmiddels zo’n twintig jaar bij de Rijksoverheid. Ze begon als adviseur bedrijfsvoering en vervulde daarna verschillende rollen bij meerdere ministeries, onder meer als procesadviseur, projectleider en manager. In het MD Atelier startte ze met een persoonlijk leerdoel: scherper krijgen wat haar waarden en kwaliteiten zijn als leider en hoe zij die bewuster kan inzetten. Wie ben ik als leider? Wat vind ik belangrijk? Waar liggen mijn sterke punten en waar zitten mijn blinde vlekken?
Tijdens het traject ontdekte ze hoe belangrijk zelfreflectie is. Volgens haar kun je bijna alle thema’s uit het programma daaraan koppelen: tegenspraak, mentale weerbaarheid, luisteren en voorbeeldgedrag. Het begint steeds met dezelfde vraag: wat gebeurde er en wat was mijn eigen rol daarin?
Een inzicht dat ze direct toepast in haar werk gaat over luisteren. Leidinggevenden hebben vaak de neiging om snel oplossingen aan te dragen, maar dat is niet altijd wat iemand nodig heeft. Daarom vraagt Josephine nu vaker eerst: wil je dat ik meedenk, of wil je dat ik vooral even luister?
Een bijzonder moment in het traject was een oefening met schaaphoeden. Daar werd duidelijk hoe belangrijk rust, vertrouwen en aandacht voor kleine signalen zijn in leiderschap. Het MD Atelier leverde haar ook een nieuwe stap in haar loopbaan op: tijdens het traject vond Josephine een nieuwe functie binnen de organisatie.
Leren van andere werelden
Jeroen Sweens kijkt met veel enthousiasme terug op zijn deelname aan het MD Atelier. Vorig jaar ontving hij zijn certificaat. Sinds 2016 werkt hij bij de Rijksoverheid. Bij de Rijksinkoopsamenwerking (RIS) is Jeroen coördinator van een team van zeven juristen. De RIS verzorgt de inkoop voor zeven kerndepartementen. Jeroen en zijn team adviseren inkopers, contractmanagers en management over juridische vraagstukken en onderhouden contact met de juridische afdelingen van de beleidsdepartementen.
Tijdens het MD Atelier kreeg Jeroen de kans om in andere organisaties mee te kijken. Een ervaring die veel indruk op hem maakte, was een bezoek aan het Bravis ziekenhuis in Bergen op Zoom. Daar liep hij een dag mee tot in de operatiekamer. Wat hem vooral opviel, was hoe de hele organisatie samenwerkt met één duidelijk doel: ervoor zorgen dat elke operatie zo goed mogelijk kan plaatsvinden.
Volgens Jeroen draait het ziekenhuis om integraal werken. Van inkoop en logistiek tot planning en financiën: alle onderdelen dragen bij aan hetzelfde resultaat. Iedereen maakt keuzes, maar wel in samenhang met elkaar. Dat inzicht neemt hij nog steeds mee in zijn dagelijkse werk. Ook een jaar na het traject merkt hij dat hij vaker over de grenzen van zijn eigen team heen kijkt en samenwerking bewust opzoekt.
Andere onderdelen van het programma maakten eveneens indruk. Tijdens een oefening op een paardenmanege werd duidelijk hoe belangrijk vertrouwen is in leiderschap. Een paard volgt je alleen als het zich veilig voelt en vertrouwen heeft.
De afsluiting op de vliegbasis in Leeuwarden liet weer een ander perspectief zien. Daar draait alles om training en voorbereiding om fouten te voorkomen. Tegelijk moet een piloot soms in een fractie van een seconde beslissen. Voor Jeroen zit daarin een duidelijke les: goede voorbereiding helpt om sneller en beter keuzes te maken.
Samen groeien
Femmeke van Welsenes en Irene Lauf-Beumer zijn de trainers van het MD Atelier. Zij begeleiden de deelnemers tijdens het traject en zien van dichtbij wat leiderschapsontwikkeling kan betekenen voor mensen en voor de organisatie.
Wat hen drijft, is de overtuiging dat de ontwikkeling van managers essentieel is voor de ontwikkeling van de organisatie. Juist de mix van leidinggevenden uit verschillende onderdelen van BZK maakt het programma volgens hen waardevol. ‘Het is inspirerend om te zien hoe deelnemers met en van elkaar leren, terwijl ze werken aan vraagstukken uit hun eigen organisatieonderdelen. Daardoor staan ze echt met de voeten in de klei en wordt de rijksoverheid er ook een stukje wijzer van.’
Wat de trainers en deelnemers gemeen hebben, is dat het MD Atelier meer is dan een opleiding. Het is een plek waar leiders stilstaan bij hun rol, leren van andere werelden en samen nadenken over de toekomst van hun organisatie. Of dat nu tussen schapen in de wei is, in een operatiekamer of op een vliegbasis.
Meer weten?
Neem contact op via MDAtelier@minbzk.nl