Donderdag 17 september kwamen we als InterCoach weer bij elkaar voor een deskundigheidsmoment. Het onderwerp van deze ochtend: neurodiversiteit. Sylvia Beijen (bedrijfsarts en ervaringsdeskundige), Judith Witte (voorzitter Hoogbegaafdheidsnetwerk Rijk, ervaringsdeskundige) en Anouk Vermolen (Antre, League Rijk, ervaringsdeskundige) namen ons mee in de wereld van hoogbegaafdheid, autisme en adhd.
Een spikey profiel, wat is dat?
Bij mensen met een neurodivergent brein zie je vaak dat ze in bepaalde dingen heel goed zijn, terwijl ze met andere dingen juist meer worstelen dan de gemiddelde mens. In een grafiek zie je dit als pieken, ofwel spikes.
Uitval en gemiste kansen
In de praktijk is er niet altijd evenveel ruimte voor mensen met een neurodivergent brein. De maatschappij en de werkomgeving vragen vaak om een bepaalde manier van functioneren. Dit kan leiden tot uitval. Het kost ontzettend veel energie om je steeds aan te passen aan een manier die voor jou niet werkt. Andersom is het ook een gemiste kans voor de (werk)omgeving. Mensen met neurodivergentie blinken vaak uit in bepaalde dingen en kunnen veel waarde toevoegen aan een team en organisatie.
‘Het is goed om als coach bewust te zijn van neurodivergentie en hoe het eruit kan zien. Het kan namelijk ten grondslag liggen aan de hulpvraag van de coachee.’
Mensen met een neurodivergent brein kijken en denken vaak anders. In een werkomgeving waar weinig ruimte is voor een andere denkwijze, bijvoorbeeld een sterk hiërarchische omgeving, kan dat gaan schuren. De oplossing is dan soms niet om je nóg meer aan te passen, maar om een werkomgeving te zoeken die beter bij je past. Het is goed om als coach bewust te zijn van neurodivergentie en hoe het eruit kan zien. Het kan namelijk ten grondslag liggen aan de hulpvraag van de coachee.
Wat kan je doen als coach?
- Herkennen
Camoufleren, of ‘masking’, is iets wat veel mensen met een neurodivergent brein al jong hebben geleerd. Dat maakt neurodivergentie soms lastig te herkennen. Ook onze eigen beelden over autisme, ADHD of hoogbegaafdheid kunnen in de weg zitten. Iemand die hoogbegaafd is, is bijvoorbeeld niet per se hoogleraar. Het kan ook de timmerman zijn. Juist iemand die graag met zijn handen werkt en minder goed functioneert in hiërarchische structuren.
Wat kan je doen?
- Lees je in over neurodivergentie.
- Wees nieuwsgierig. Appreciative inquiry kan hierbij helpen. Neurodiversiteit ziet er bij iedereen anders uit. Vraag dus: hoe is het voor de coachee? Waar zitten de ‘spikes’: de dingen waar iemand heel goed in is, of juist meer moeite mee heeft dan anderen? Waar schuurt het?
- Let op de manier van antwoorden. Hoogbegaafde mensen geven bijvoorbeeld vaak genuanceerde antwoorden. Ze volgen een complex denkpatroon en een antwoord is zelden zwart-wit. Ze reflecteren soms al pratend op hun eigen gedrag.
- Let op bepaalde issues op de werkvloer. Denk bijvoorbeeld aan moeite met hiërarchie, gevoeligheid voor prikkels of sneller gaan dan anderen. Ook dit verschilt uiteraard van persoon tot persoon.
- Gezien worden
Veel mensen met een neurodivers brein voelen zich onbegrepen. Ze voelen zich sinds hun schooltijd al anders dan anderen. Bij veel mensen wordt het ook pas op latere leeftijd vastgesteld en krijgen ze dan pas taal en handvatten om te begrijpen waarom hun brein anders werkt. Als coach kan je hierin een hele waardevolle rol spelen, door de coachee te laten ervaren hoe het is om helemaal gezien en erkend te worden.
- Vermoeden?
Wanneer je neurodiversteit vermoed, hanteer dan altijd het meer ogen principe. Voor je het weet kijk je door een bepaalde bril naar je coachee en bevestig je je eigen aanname. Ook kan je een podcast of boek aanraden en vragen of de coachee zich erin herkent. Tot slot kan je doorverwijzen. Er zijn bedrijfsartsen en coaches gespecialiseerd in neurodiversiteit en beter in staat om de coachee verder te helpen.