Of je nu naar de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) kijkt of naar de doelen voor een slagvaardige overheid, duidelijk is dat er werk aan de winkel is. De woorden regie, governance en samenwerking vliegen je om de oren tijdens de GovTech Day 2026, georganiseerd door iBestuur. Een dag over digitale transformatie en innovatie in de publieke sector met plenaire sessies, interactieve workshops en inspirerende voorbeelden van GovTech-innovaties.
“Dit is de plek waar de energie zit.” Met die woorden opent staatssecretaris Willemijn Aerdts de GovTech Day 2026. “We hebben een overheid nodig die levert. En ik heb jullie nodig om die ambitie te bereiken.” Ze legt meteen de vinger op de zere plek: “Mensen zien één overheid, maar we bestaan uit allemaal verschillende organisaties.” De staatssecretaris pleit dan ook dan voor meer samenwerking: “We moeten creatieve vormen van samenwerking verkennen, over grenzen heen.” En met die woorden begint een veelbelovende dag, waaraan onze collega’s But Klaasen, Cees Vegter en Jurriaan Raaijmakers een mooie bijdrage leveren.
Frits Bussemaker (ODI) en Willemijn Aerdts (foto: Robert Tjalando)
“We moeten niet alleen inzetten op innovatie”
De titel van de bijeenkomst is wat negatief, vindt ook But Klaasen zelf. Maar ‘Waarom het opschalen van innovaties maar niet wil lukken’ is bewust gekozen: “Het is de harde realiteit”, houdt hij het publiek voor in het Provinciehuis – in een zaaltje dat duidelijk te klein is, gezien het aantal mensen dat nog buiten staat te wachten.
Klaasen onderzocht met het programma GovUp waar de knelpunten zitten bij het opschalen van innovaties. Hij heeft ze in een knelpuntenmatrix samengevat en verreweg de meeste bolletjes staan bij ‘Organisatorisch’. Niet bij financieel, juridisch of beleidsmatig dus, een opvallende conclusie. Een aantal van de oorzaken die opschaling tegenhouden: risicomijdend gedrag, selectieve urgentie (‘het is nu even niet belangrijk’) en het vooropstellen van de belangen van de eigen organisatie.
Het brengt Klaasen tot een interessant inzicht: “We hebben veel bereikt, maar als we op dezelfde manier doorgaan gaan we niet veel verder komen.” Het moet dus op een andere manier, met meer commitment vanuit de organisatie. “En we moeten niet alleen inzetten op innovatie, maar vooral op de maatschappelijke doelen die we met innovatie kunnen behalen.”
Groetjes uit Groningen
In een andere zaal geeft Cees Vegter van I-Partnerschap een presentatie over ‘het ecosysteem’, ook zo’n woord dat door de gangen van het provinciehuis gonst. Wat hij met het ecosysteem bedoelt? “De grote digitale uitdagingen waar de overheid voor staat zijn complex en dynamisch en die kan niemand alleen oplossen.” Meer samenwerking dus, daar is het s-woord weer. Maar Vegter pleit niet alleen voor samenwerking met elkaar binnen de overheid, maar voor netwerken waarin onderwijs, wetenschap en overheid samen vraagstukken oplossen.
Er is ook boter bij de vis, want dit soort succesvolle samenwerkingen bestaan al. Met het IDDI-Lab van de Hanze Hogeschool bijvoorbeeld. Onderzoeker Arnout Ponsioen vertelt meer over het onderzoek waarmee in kaart is gebracht hoe overheden omgaan met die digitale vraagstukken. Dat het onderzoek de naam ‘Tussen hoop en hapering’ heeft, zegt misschien al genoeg maar hé, we zijn hier voor de oplossingen. In workshops gaan de aanwezigen aan de slag met twee van de thema’s: digitale vaardigheden en AI. Met de uitkomsten kan het IDDI-Lab weer verder. En zo zijn weer we rond: een mooie samenwerking!
"AI was er zó klaar mee"
In de grote Statenzaal van het provinciehuis mag Jurriaan Raaijmakers, docent bij RADIO, vertellen over AI-projecten bij de overheid: “Bij heel veel overheden gaat het dan over een chatbotje, maar écht AI inzetten vraagt om een hele andere manier van denken en werken.”
Hij vertelt onder meer over hoe AI met name bij beleidswerk het verschil kan maken. Onder andere voor de woonopgave: “Beleidsambtenaren zijn vaak dik een jaar of langer bezig om alles in kaart te brengen. Het inregelen van de AI-tool duurde slechts enkele weken en het resultaat kwam grotendeels overeen met dat wat de ambtenaren hadden opgeleverd. AI had hier dus als een mooi vertrekpunt kunnen dienen.”
Een ander interessant AI-initiatief is de Kamerdebatassistent, die live transcribeert, context toevoegt en vanuit het dossier antwoordsuggesties geeft op kamervragen. Of wat te denken van de pilot bij de RVB, waarbij AI helpt om het inkoopproces te versnellen. Hoe? Door aanbestedingsaanbiedingen te beoordelen. “Bij een beetje aanbesteding komen er al snel tachtig reacties binnen. Het kost een ambtenaar een dag om een aanbieding goed te beoordelen, tachtig dagen in totaal dus. AI beoordeelt ze allemaal in één dag.” Natuurlijk zijn er altijd wel wat haken en ogen, maar Raaijmakers wil maar laten zien: er kan echt heel veel met AI. “Gaat AI de overheid vervangen? Dat niet, maar het kan ons werk wel veel eenvoudiger maken.”
Al met al een inspirerende dag, en nu: aan de slag! Meer weten over de GovTech Day? Bekijk dan de website.