Als arbozorgprofessional deed Sandra Ferwerda, programmamanager bij InterCoach, talloze casestudies naar burn-out. De belangrijkste les? Iemand die kopje onder dreigt te gaan, kan dat zelf vaak niet meer objectief beoordelen. Juist op dat moment hebben zij hun collega’s en leidinggevenden harder nodig dan ooit.
De biologie van het 'volhouden'
Stel je voor: je tilt loodzware boodschappentassen. Je weet dat je ze eigenlijk moet neerzetten, maar je doet het niet. Waarom? Omdat je bang bent dat je ze daarna niet meer omhoog krijgt. Je móét de voordeur halen.
Dit is precies wat er bij een dreigende burn-out gebeurt. Het lichaam schakelt over op de overlevingsstand: de hartslag gaat omhoog en adrenaline en cortisol gieren door het lijf. Dit is een 'sigaar uit eigen doos'. De energie die je gebruikt, leen je van de toekomst. Omdat de batterij echt leeg is, gaat dit ten koste van de cognitie: mensen worden vergeetachtig, reageren kortaf of verliezen hun concentratie.
Waarom oordelen de situatie verergert
Vaak zie je aan de buitenkant alleen de symptomen: iemand levert minder werk af of reageert humeurig. Als we diegene daar op een harde manier op aanspreken (het 'functioneren in twijfel trekken'), verhogen we de onveiligheid. Het lichaam maakt nóg meer stresshormonen aan, de tunnelvisie wordt groter en de emmer loopt definitief over.
Hoe jij het verschil maakt
Omdat een overbelaste collega zelf niet meer scherp kan anticiperen, is jouw blik cruciaal. Respectvol omgaan met een collega die het zwaar heeft, betekent:
- Herken de inzet: Realiseer je dat die 'prikkelbare' collega waarschijnlijk keihard vecht om de voordeur te halen. Ze geven vaak meer dan ze eigenlijk nog hebben.
- Kijk naar de verandering: Was iemand altijd gemotiveerd en nu niet meer? Mensen gooien er bijna nooit 'zomaar' met de pet naar. Er speelt bijna altijd iets onder de oppervlakte.
- Bied ruimte in plaats van kritiek: Soms is een tijdelijke aanpassing in taken of uren genoeg om de cirkel te doorbreken. Zo behoudt de collega zijn structuur en rol, maar krijgt het lichaam de kans om de geleende energie terug te betalen.
- Maak het bespreekbaar: Zie je wallen die niet weggaan? Merk je dat iemand vaker kortstondig verzuimt? Deel je zorg op een warme manier, of bespreek het met de leidinggevende.
Door op tijd te anticiperen, voorkomen we dat een gewaardeerde collega langdurig uitvalt. Laten we niet pas praten als iemand al onder water ligt, maar elkaar helpen om boven te blijven.
Waar vind je hulp?
Zie je signalen van overbelasting bij een collega, of merk je dat je zelf onder water dreigt te komen? Dan is het tijd om zo snel mogelijk in actie te komen.
Binnen InterCoach zijn er verschillende mogelijkheden om ondersteuning te krijgen, afgestemd op wat jij nodig hebt op dat moment.
Kies je voor een coachtraject, dan ga je aan de slag met jouw persoonlijke ontwikkeling. Samen met een ervaren coach onderzoek je patronen, krijg je nieuwe inzichten en leer je anders kijken en handelen. Coaching is toekomstgericht en helpt je groeien: in je werk, in je gedrag en in hoe je met uitdagingen omgaat.
Neem gerust contact op met Intercoach via intercoach@rijksoverheid.nl om te kijken wat we voor jou kunnen betekenen. Of lees meer over onze coachtrajecten.