Soms wíl je veranderen. Je weet wat nodig is. En toch doe je het niet.
Juist in complexe veranderopgaven binnen de overheid is dat herkenbaar. Niet omdat de wil ontbreekt, maar omdat onder gedrag vaak onbewuste overtuigingen en beschermingsmechanismen schuilgaan.
In deze webinar laat Michelle Verheij, projectleider bij het programma Gedrag en Houding, zien hoe je met Immunity to Change zichtbaar maakt wat verandering onbewust tegenhoudt, bij jezelf, in teams en in leiderschap. Zo ontstaat meer inzicht in hardnekkige patronen én meer handelingsperspectief om die stap voor stap te doorbreken.
Wat is Immunity to Change?
Immunity to Change is een theorie en werkvorm van Robert Kegan en Lisa Lahey.
De methode helpt om zichtbaar te maken waarom gedrag dat je graag wilt veranderen, toch in stand blijft. Niet door gebrek aan motivatie, maar doordat onderliggende aannames en beschermende overtuigingen je gedragspatronen stevig op hun plek houden.
In deze webinar
In de webinar “Immunity to Change: van hardnekkig gedragspatroon naar echte actie” neemt Michelle Verheij je mee in:
- de theorie achter Immunity to Change: hoe onbewuste overtuigingen gedrag in stand houden
- hoe je een gedragspatroon van jezelf in kaart kunt brengen volgens de methode van Immunity to Change
- welke aannames en overtuigingen jouw gedrag in je opgave beïnvloeden
- hoe kleine gedragsveranderingen grote impact kunnen hebben
- een praktische werkvorm om zelf mee aan de slag te gaan
Bekijk de webinar en ga aan de slag
Wil je de werkvorm direct toepassen op een eigen vraagstuk of hardnekkig patroon? Bekijk de webinar: Immunity to Change – van hardnekkig gedragspatroon naar echte actie.
Webinar “Immunity to Change: van hardnekkig gedragspatroon naar echte actie”
DownloadDEEL 1: Opening en IDGs
Tijdsduur: 1-2 minuten
[ Opening (slide 1 en video Michelle) ]
Verandering willen is makkelijk, maar daadwerkelijk verandering realiseren? Dat kan lastig zijn. Zeker als je binnen je werk blijft vastlopen in hardnekkige patronen. Herken je dit? Dan kan deze video behulpzaam zijn. Welkom bij Immunity to Change: van hardnekkig gedragspatroon naar echte actie. Mijn naam is Michelle en ik werk als projectleider bij het Expertisecentrum voor Gedrag en Houding. In deze webinar neem ik je mee in de vier kolommen oefening van Immunity to Change. Deze oefening geeft je inzicht in wat je écht tegenhoudt om het anders te doen, en biedt handvatten om hier een stap verder in te komen. Door hier inzicht in te krijgen, wordt het makkelijker om bij jezelf en bij anderen échte verandering te bewerkstelligen.
Let op; bij deze webinar heb je pen en papier nodig om af en toe iets op te schrijven. Zet de webinar op pauze als je dit nog niet bij de hand hebt.
DEEL 2: Immunity to change
Tijdsduur: 2-3 minuten
[ Visual: Slide 2 ]
Wat is Immunity to Change? Dit model van Robert Kegan en Lisa Lahey gaat er vanuit dat wij als mens niet alleen een immuunsysteem hebben dat ziektes tegenhoudt, maar ook een psychologisch immuunsysteem dat verandering tegenhoudt. Hierdoor is het mogelijk dat mensen soms gedrag vertonen dat lijnrecht tegenover hun eigen intenties staat. Denk bijvoorbeeld aan een leidinggevende die zegt: mijn deur staat altijd open, je mag altijd binnen lopen. Maar ze is vervolgens nooit op kantoor, of haar agenda zit altijd vol. Ondanks de oprechte intentie is er iets wat je tegenhoudt: het psychologisch immuunsysteem.
[ Visual: Slide 3 ]
Dit is hoe het psychologisch immuunsysteem er volgens Kegan en Lahey uitziet. Je ziet aan de ene kant een groene pijl: de intentie. Je wil iets veranderen. De rode pijl staat voor gedrag dat je vertoont, dat niet in strijd is met je intentie. Volgens de theorie van Immunity to Change kun je dit tegengestelde gedrag verklaren door te kijken welke “verborgen intenties” er actief zijn. Oftewel, wat drijft dat tegengestelde gedrag? Dit tezamen vormt het psychologisch immuunsysteem.
Overgang naar praktijk [VISUAL: slide 4]
Door de vier kolommen oefening te doen, krijg je inzicht in jouw psychologisch immuunsysteem en ontstaat er ruimte om je gedrag te veranderen. Dit noemen we een “immunity map”. Pak nu pen en papier erbij. We gaan de vier kolommen oefening toepassen op een werk gerelateerde casus, zodat je ziet hoe het werkt. Zet de webinar op pauze en teken alvast vier lege kolommen. Zo kun je bij elke stap ook de kolom voor jezelf invullen.
DEEL 3: DE VIER KOLOMMEN OEFENING: STAP VOOR STAP
Laten we beginnen met een casus die voor iedereen herkenbaar is:
[VISUAL: Slide 5]
- Ik werk in een projectteam voor een belangrijke maatschappelijke opgave.
- Ik ben verantwoordelijk voor een eigen project, maar ik word steeds gevraagd door collega’s om mee te denken bij andere projecten.
- Mijn project loopt hierdoor steeds vertraging op.
- Ik neem me voor om vaker “nee” te zeggen tegen collega’s.
- Ondanks mijn voornemen blijf ik collega’s helpen. “Nee” zeggen blijkt moeilijker dan ik dacht.
KOLOM 1: VERANDERDOEL
[VISUAL: Slide 6]
We beginnen met het veranderdoel: oftewel de intentie. Welke verandering zou het meeste verschil maken in hoe jij je werk doet? Dit is je veranderdoel.
Criteria voor deze kolom (slide 7):
- Het gaat over een verandering van jezelf en niet iemand anders
- Je bent intrinsiek gemotiveerd om dit te veranderen
- Het is positief geformuleerd (ik wil beter worden in…)
- Het voelt belangrijk voor je (schrijf ook op waarom het belangrijk voor je is)
Voorbeeld invullen: [VISUAL: Slide 8]
Voor onze casus schrijf ik op:
- Ik wil beter worden in “nee” zeggen tegen mijn collega’s
- Waarom: ik wil mijn eigen project prioriteit geven, ik wil mijn eigen deadlines halen, ik wil steviger in mijn schoenen staan
Neem nu even de tijd om jouw veranderdoel op te schrijven. Zet de webinar op pauze.
KOLOM 2: TEGENSTRIJDIG GEDRAG
[VISUAL: Slide 9]
De tweede kolom brengt jouw tegenstrijdige gedrag in kaart. Schrijf in deze kolom op: wat doe of laat ik dat tegenstrijdig is met mijn veranderdoel uit kolom 1?
Criteria voor deze kolom (slide 10):
- Het zijn gedragingen (dingen die je wel of juist niet doet)
- De gedragingen staan lijnrecht op je veranderdoel
- Probeer weg te blijven van emoties of verklaringen van je gedrag
- Probeer jezelf niet te censureren en alles wat in je opkomt onbeschaamd op te schrijven
Voorbeeld invullen: [VISUAL: Slide 11]
Voor onze casus schrijf ik op:
- Ik zeg altijd gelijk “ja”
- Ik geef hulpvragen van collega’s prioriteit over mijn eigen werk
- Ik denk “dit duurt toch maar heel even” of “ik haal mijn werk later wel in”
- Als er een vraag binnenkomt ga ik gelijk over op actie en laat ik mijn eigen werk uit handen vallen
Neem nu de tijd om jouw 2e kolom op te schrijven. Zet de webinar op pauze.
KOLOM 3: VERBORGEN VOORNEMENS [VISUAL: slide 12]
De volgende stap is Kolom 3. De verborgen intenties die jouw gedrag beïnvloeden. Deze kolom bestaat uit twee stappen. Stap 1 is het zorgenkader. Stel je eens voor dat je het tegenovergestelde zou doen van de gedragingen die je in kolom 2 hebt opgeschreven. Wat zou het ergste zijn dat zou kunnen gebeuren?
Tips voor het invullen van stap 1 [slide 13]:
- Stel jezelf echt voor in die situatie. Schrijf op: wat denk en wat voel je? Welke twijfels of angsten heb je?
- Ben je ook bang voor beelden of gedachten die anderen over jou zouden hebben?
Voorbeeld invullen: [slide 14]
Voor onze casus schrijf ik op:
Ik ben bang dat… mijn collega’s me niet behulpzaam, collegiaal of professioneel vinden. Dat ze mij niet helpen als ik ze nodig heb. Dat mensen negatief over me praten. Dat ik faal omdat ik een mijn collega’s niet help.
Neem nu de tijd om jouw zorgenkader op te schrijven. Zet de webinar op pauze. Daarna gaan we naar stap 2, je verborgen voornemens.
Stap 2 [slide 15]
We gaan nu naar de tweede stap. Stel je voor: je bent vastbesloten om te voorkomen dat jouw zorgen uit stap 1 werkelijkheid worden. Kun je deze zorgen vertalen naar een voornemen? Dit noemen we ook wel een concurrerend voornemen.
Criteria stap 2 [slide 16]
- Een concurrerend voornemen beschermt je tegen de zorgen in het zorgenkader
- Het verklaart de gedragingen uit kolom 2
- Het staat op spanning met het veranderdoel
Voorbeeld invullen: [VISUAL: Slide 17]
Voor onze casus schrijf ik op:
- Ik neem mij blijkbaar ook voor:
- Dat ik altijd behulpzaam moet zijn
- Dat ik goodwill moet creëren bij collega’s zodat ze mij later ook willen helpen
- Dat ik me als collegiaal en professioneel moet positioneren
- Dat ik ervoor moet zorgen dat iedereen positief over mij praat en denkt
- Dat ik niet mag falen
Neem nu de tijd om jouw concurrerende voornemens op te schrijven. Zet de webinar op pauze.
KOLOM 4: GROTE AANNAMES [VISUAL: Slide 18]
Nu gaan we naar de vierde kolom: de grote aannames. Deze kolom vraagt: welke (onbewuste) aanname zit er achter mijn zorgenkader en concurrerende voornemens?
Criteria voor deze kolom [slide 19]
Je grote aannames:
- Voelen groot, sterk en waar
- Zijn vaak heel zwart/wit geformuleerd of als een als… dan formulering
- Maken het vermijden van je angsten in kolom 3 noodzakelijk
Voorbeeld invullen: [VISUAL: Slide 20]
Voor onze casus schrijf ik op:
- Ik ben ervan overtuigd dat…
- Als ik niet behulpzaam ben, dan ben ik een slechte collega en werknemer
- Als ik geen goodwill creëer bij collega’s sta ik er alleen voor
- Als ik één keer nee zeg, dan gaat iedereen negatief over me praten
- Iedereen moet mij goed vinden, anders ben ik geen goede professional
- Als ik mijn eigen project prioriteit geef, zien anderen mij als egoïstisch
Neem nu de tijd om jouw grote aannames op te schrijven. Zet de webinar op pauze.
TIJD VOOR EXPERIMENT EN ACTIE [slide 21]
Je hebt nu je psychologisch immuunsysteem én de aannames daaronder boven tafel gekregen. Nu is het tijd voor experiment: op naar échte actie. Volgens de theorie van Immunity to Change kun je jouw gedrag pas echt veranderen als je de grote aannames aanpakt. Vaak weten we op cognitief vlak dat aannames niet kloppen, maar verandert dit het gevoel niet. Een handvat om beweging te creëren in jouw onderliggende aannames, is het gedragsexperiment.
Gedragsexperiment [slide 22]
Op deze experimentkaart kies je een grote aanname om te onderzoeken. Dit doe je door middel van een gedragsexperiment: veilig, bescheiden, en op korte termijn uit te voeren. Het doel hoeft niet te zijn je gedrag te veranderen, het doel is: onderzoeken of jouw aanname waar is. Dit bewijs zorgt ervoor dat je aanname gaat wankelen, waardoor jouw hardnekkige gedragspatronen eindelijk doorbroken kunnen worden.
De experimentkaart helpt je om je gedragsexperiment te formuleren. Vul in:
- Je hypothese: de grote aanname die je gaat testen
- Kies er 1 uit kolom 4 waar je het meest nieuwsgierig naar bent en/of die de meest krachtige werking heeft op jouw immuunsysteem
- Wat je concreet gaat doen
- Maak het zo concreet mogelijk, hou het klein, veilig en laagdrempelig
- Welke data je gaat verzamelen
- Waar ga je op letten? Extern/intern? Kan iemand helpen bijv. door te observeren?
- Wat je verwacht te leren
- Voorspel wat je denkt te gaan leren over je grote aanname
- Probeer te voorspellen wat er mogelijk niet zal kloppen aan jouw grote aanname
Voorbeeld [slide 23]
Voor onze casus vul ik in:
|
Hypothese |
Experiment |
Data |
Verwachting |
|
Als ik mijn eigen project prioriteit geef, zien anderen me als egoïstisch |
De komende week ga ik alles wat niet direct met mijn project te maken heeft, afzeggen. Ik ga aan 3 collega’s waarbij ik me veilig voel vragen hoe zij dit ervaren hebben. |
De reactie van mijn 3 collega’s. Mijn eigen gevoel/ervaring tijdens het afzeggen maar ook tijdens de week. |
Dat collega’s het logisch vinden dat ik mijn eigen project op 1 zet. Dat ik ongemak ervaar bij het afzeggen. Dat ik nog steeds waardering voel van collega’s terwijl ik ook eindelijk tijd voor mijn project inplan. |
Neem nu de tijd om jouw experimentkaart in te vullen. Draai je papier om en teken bovenstaande kolommen op de achterkant van het vel. Zet de webinar op pauze.
DEEL 4: AFRONDING
Tijdsduur: 2-3 minuten
Samenvatting [VISUAL: slide 24]
Door alle vier de kolommen en de experimentenkaart in te vullen heb je:
- Inzicht in het psychologisch immuunsysteem dat jouw veranderdoel tegenhoudt
- Inzicht in de grote aannames die dit immuunsysteem stevig op z’n plek houden
- Een concreet plan om één van deze grote aannames te onderzoeken en ontkrachten
We hebben allemaal verschillende immuunsystemen in ons die verandering tegenhouden. Dat is nu eenmaal menselijk. Door deze oefening te doorlopen, ben je al begonnen met je patronen doorbreken.
Hoe bouw je voort? Doe bijvoorbeeld nog meer gedragsexperimenten. Je zult merken dat je steeds meer durft naarmate je meer aannames hebt weten te ontkrachten. Ook kun je vooraf anticiperen op situaties waarin je grote aannames extra actief zijn, zodat je ander gedrag paraat hebt. Probeer weg te blijven van grote en ambitieuze veranderdoelen, maar ga juist voor kleine en veilige stapjes. Hier ontstaat handelingsperspectief om het écht anders te doen.
Let op. Dit is een tool, geen wondermiddel.
Call to action (30 seconden) [video]
Dankjewel voor het kijken van deze webinar en veel succes met je gedragsexperiment. Werk je zelf aan een complexe opgave en loop je vast op houding of gedrag? De Hub voor Gedrag en Houding denkt graag met je mee.
[VISUAL: Slide 25]
Let op: je hebt pen en papier nodig om deze webinar goed te kunnen volgen.