De maatschappelijke opgaven waar de Rijksoverheid voor staat worden steeds complexer. Denk aan digitalisering, arbeidsmarktvraagstukken, duurzaamheid, polarisatie en de groeiende behoefte aan een overheid die wendbaar, betrouwbaar en daadkrachtig handelt.
Dat vraagt niet alleen om inhoudelijke expertise. Het vraagt ook iets van hoe mensen samenwerken, omgaan met complexiteit, besluiten nemen en beweging creëren. Impact maken binnen complexe maatschappelijke opgaven en transities vraagt een investering in andere vaardigheden, attitudes, en gedragingen. Dit noemen we ook wel impactvaardigheden.
Vanuit het programma Gedrag en Houding ondersteunen we rijksorganisaties bij het versterken van impactvaardigheden. Daarbij maken we onder andere gebruik van de Inner Development Goals (IDGs): een internationaal raamwerk voor de ontwikkeling van vaardigheden, houding en gedrag, die helpen om effectiever om te gaan met complexe maatschappelijke en organisatievraagstukken. De effecten van impactvaardigheden zijn tweeledig: ze vergroten wendbaarheid en het vermogen om met verandering om te gaan, en ze vergroten het vermogen om zelf impact te maken en sturing te geven aan complexe verandering.
Van maatschappelijke opgaven naar menselijk handelen
De Inner Development Goals zijn ontstaan als aanvulling op de Sustainable Development Goals (SDGs) van de Verenigde Naties. Waar de SDGs richting geven aan maatschappelijke doelen, richten de IDGs zich op wat individuen kunnen doen om een bijdrage te leveren aan dit soort complexe opgaven, ook wel “wicked problems” genoemd. Een wereldwijd onderzoek leidde tot een raamwerk met daarin de vaardigheden en attitudes die nodig zijn om daadwerkelijk duurzame verandering mogelijk te maken.
Het raamwerk bestaat uit vijf dimensies en 25 vaardigheden die bijdragen aan:
- reflectief vermogen,
- bewust handelen,
- samenwerken over grenzen heen,
- omgaan met onzekerheid en complexiteit,
- veerkracht en persoonlijk leiderschap,
- daadwerkelijk handelen en realiseren,
- verbinding en compassie,
- het creëren van beweging in verandering.
Voor rijksambtenaren bieden de IDGs een praktische manier om te werken aan de menselijke kant van verandering. Het geeft concrete handvatten om als individu de eigen impactkracht en het ambtelijk vakmanschap te vergroten.
De vijf dimensies van de IDGs
- Zijn
Een reflecterende open houding waarbij authenticiteit, integriteit, nieuwgierigheid en bewustzijn centraal staan. - Denken
Een analytische houding met een focus op perspectieve vaardigheden, omgaan met abstractie, een systemische blik en het ontwikkelen van een langetermijnvisie. - Verbinden
Een verbindende houding met focus op het creëren van een harmonieuze werkomgeving, met aandacht voor compassie en oprechtheid. - Samenwerken
Een communicatieve en inclusieve houding waarbij stevige relaties worden gebouwd, met nadruk op vertrouwen, co-creatie, en het mobiliseren van de omgeving. - Handelen
Een daadkrachtige houding waarbij moed, optimisme, geloofwaardigheid en veerkracht het handelingsvermogen vergroten en helpen patronen te doorbreken.
IDG’s in de praktijk
Binnen het programma Gedrag en Houding gebruiken we de IDG’s onder andere in:
- organisatieadvies en verandertrajecten
- workshops en leergangen
- teamontwikkeling
- leiderschapsontwikkeling
- reflectie- en dialoogsessies
- maatwerk rondom cultuur, gedrag en samenwerking.
De IDG’s helpen om abstracte veranderdoelen te vertalen naar concreet dagelijks gedrag.
Waarom dit belangrijk is
Veel veranderopgaven vragen om aandacht voor gedrag in de dagelijkse praktijk. In organisaties spelen routines, voorzichtigheid, samenwerking, besluitvorming en de manier waarop mensen naar vraagstukken kijken een grote rol in hoe verandering vorm krijgt. Vaardigheden als zelfreflectie, bewust handelen en samenwerken over grenzen heen worden daardoor steeds belangrijker voor een slagvaardige en toekomstbestendige overheid.
Samen leren en ontwikkelen
Het programma Gedrag en Houding werkt samen met de IDG hub voor Overheidsmedewerkers in Den Haag. Vanuit deze samenwerking verbinden we internationale inzichten over transitievaardigheden en leiderschap aan maatschappelijke en organisatorische vraagstukken binnen de Rijksoverheid.
Zo ontstaat ruimte om niet alleen te praten over verandering, maar ook te oefenen met het vaardigheden, gedragingen en attitudes die daarvoor nodig zijn. De IDG Hub voor Overheidsmedewerkers organiseert regelmatig bijeenkomsten voor gelijkgestemde ambtenaren om met elkaar in gesprek te blijven, elkaar te inspireren, en knelpunten te bespreken. Zo bouwen we aan een netwerk van impactvolle ambtenaren.
Aan de slag met jouw impactprofiel
Hoe ga jij om met complexiteit en verandering?
Met het door ons ontwikkelde IDG-impactprofiel krijg je inzicht in vaardigheden die belangrijk zijn in maatschappelijke en organisatorische transities. Het profiel helpt om zichtbaar te maken waar jouw kracht ligt én waar mogelijk ontwikkelruimte zit.
Meer weten?
Werk je binnen de Rijksoverheid aan een maatschappelijke opgave, cultuurvraagstuk of samenwerking in complexe contexten? Het programma Gedrag en Houding denkt graag mee over hoe de IDGs kunnen bijdragen aan duurzaam verandervermogen binnen jouw organisatie of team.
Neem contact op via gedragenhouding@rijksoverheid.nl.